Wat is het

Compassie komt van com = gezamenlijk en patir = lijden. Compassie gaat dus over het moeilijke en met name daar waar we lijden. Maar er hoort nog een aspect bij: die van verbondenheid, gezamenlijkheid.
Naast compassie voor de ander kunnen we ook compassie voor onszelf hebben. Zelfcompassie gaat over het zich openstellen voor eigen lijden en bevat drie componenten: vriendelijkheid, verbondenheid en mindfulness.

De wens tot verlichting

Maar daarmee zijn we er nog niet.  Compassie is aanwezig zijn bij het lijden... met de wens dit te verlichten.

Deze component is cruciaal. Dit maakt dat compassie zich onderscheidt van simpelweg empathie of mede-lijden: het voelen van het lijden.

We oefenen zelfcompassie dus niet primair om ons beter te voelen, maar omdat we ons slecht voelen. We willen onszelf geven wat we nodig hebben, omdat we het moeilijk hebben, en dit zo te verzachten, niet om dat moeilijke weg te maken. Een belangrijk verschil.

Compassie in werking zetten

Alles goed en wel maar hoe dóé je dat nou, zelfcompassie beoefenen? Hiervoor komt Kristin Neff te hulp met een functionele definitie. Volgens haar beoefenen we zelfcompassie als bij het omgaan met pijn en lijden drie componenten samen gaan: vriendelijkheid, het besef dat ons lijden deel uitmaakt van een grotere menselijke ervaring, en mindfulness. Hieronder zullen we ze kort bespreken.

  • Hoe empathisch luisteren stressreducerend werkt

    We kunnen stress verminderen simpelweg door zo goed mogelijk voo onszelf te zorgen, door genieg te slapen, beweging en goede voeding. Maar om de stress die we ervaren echt te reduceren is he

    Lees verder

Vriendelijkheid
Vriendelijkheid is de basisbeweging van compassie. Er welt vriendelijkheid en zachtmoedigheid op, omdat er pijn en hardheid is. Als een tegengif, een balsem op de wonde. We weten dat we het moeilijke hier niet mee kunnen wegnemen, maar wel verzachten. Het is de natuurlijke neiging die bij een ouder opkomt als het een ziek kind opneemt: de ouder weet dat de koorts niet weggaat door de koestering, maar hoopt wel dat het kind zich iets beter voelt. Tegenover vriendelijkheid staat dus scherpte of (zelf-)kritiek.
Gedeelde menselijkheid
Meestal komt met pijn en lijden direct het gevoel van anders-zijn mee, en daarmee het gevoel van isolement. Dit is extra pijnlijk als we het toch al moeilijk hebben. Onszelf eraan te herinneren dat iedereen lijden kent en talloze mensen de vorm van lijden die wij thans ervaren, biedt enorme verlichting. Tenslotte gaat het er om te erkennen dat we allemaal onvolmaakte, breekbare mensen zijn, zegt Kristin Neff.

Tegenover gedeelde menselijkheid staat afgescheiden zijn.
Mindfulness
Mindfulness is het vermogen om de dingen te zien zoals ze zijn, zonder ons te verliezen in een (levens-)verhaal hierover, of onze opmerkzaamheid te verliezen door er mee samen te vallen. Tegenover mindfulness staat over-identificatie.

Over MSC en MBCL

Er worden in Nederland twee typen compassietraining aangeboden Mindfulness-based Compassionate Living (MBCL) en Mindful Self Compassion (MSC). Beide programma's zijn gericht op het ontwikkelen van compassie en bestaan uit acht sessies en een stiltesessie.

Overeenkomsten

Beide programma’s bieden oefeningen aan om gezonder om te gaan met emotionele pijn en om overmatige zelfkritiek te vervangen door een mildere houding naar onszelf. Beide maken gebruik van eigentijdse bewerkingen van eeuwenoude oefenvormen rond liefdevolle vriendelijkheid en compassie. Beide programma’s bieden ook ruimte voor het toelaten van positieve ervaringen als vreugde en dankbaarheid.

Verschillen

Ook zijn er ook enkele verschillen.

  • MSC richt zich voornamelijk op de beoefening van zelfcompassie; MBCL bevat, zoals de term Compassionate Living al suggereert, ook oefeningen in compassie voor anderen.
  • MBCL maakt meer gebruik van voorstellingsoefeningen. Ook wordt er meer met (psycho-) educatie gewerkt, met name over het evolutionaire model van ons gevaar-, jaag- en zorgsysteem.
  • Ook is er een verschil in ‘toegangscriteria’: MBCL is nadrukkelijk een vervolg- en verdiepingstraining op een mindfulnesstraining. MSC stelt eerdere mindfulnesstraining niet nadrukkelijk als voorwaarde.

Waarom beoefenen?

Onderzoek laat zien dat de training leidt tot significant meer zelfcompassie, mindfulness en compassie voor anderen. 


Je oefent om je interne criticus (de strenge man/vrouw met de gesel in je) te herkennen en te vervangen door een vriendelijker stem tegen jezelf.

Dat ik vriendelijk, mild en liefdevol MAG zijn naar mezelf...ik wist niet dat het KON of MOCHT...


Met de training versterk je daarnaast je vermogen tot empathie en verbinding. Maar vooral ook werk je aan het vermogen om aan jezelf te geven wat je nodig hebt, zodat je hiervoor niet primair afhankelijk bent van de ander.

Dat het in een groep was. Voelde heel veilig maar ook troostrijk. Je bent niet de enige die worstelt!!

Er treedt een vermindering op van depressie, gepieker, stress, vermijding van moeilijke uitdagingen. En het leven wordt over het algemeen als meer bevredigend ervaren. Alle verbeteringen op het gebied van welzijn hielden stand tot langere tijd na de training. Onderzoek toont ook aan dat mensen die zelfcompassie hebben gezonder gedrag laten zien, zoals lichaamsbeweging, goed eten, minder drinken en regelmatiger naar de dokter gaan.

Daarnaast is er een toename van motivatie en van tevredenheid over belangrijke aspecten van leven (nieuwsgierigheid, zelfvertrouwen, creativiteit, dankbaarheid).
De landelijke website zelfcompassietraining.info biedt meer informatie over de resultaten van compassietraining.

Hoe train je het?

De compassietraining is een ervaringsgerichte training. Er worden oefeningen aangeboden die gericht zijn op het doen groeien van acceptatie en verbondenheid met onszelf en met anderen. Moeilijke ervaringen worden niet uit de weg gegaan, maar er is ook ruimte voor humor en gemak. Aan de hand van zelfonderzoek wordt aan eigen ervaring getoetst wat heilzaam is en wat niet. De training bestaat uit negen sessies van elk 2,5 uur. (Een van de sessies is vaak een stilte-sessie, ter verdieping van de geleerde praktijken.) Er wordt een intentie tot regelmatig thuis doen van de oefeningen verwacht. Je haalt het maximale uit de training begleid wordt door een dagelijkse meditatiepraktijk van tenminste een half uur per dag.

Deelnemers vertellen waarom ze zelfcompassie nodig hebben.

Daarnaast wordt de training ook wel in de vorm van een intensive gegeven, dat wil zeggen in een programma van vijf aaneengesloten dagen waarin de sessies zich opvolgen.

Het Centrum voor Mindfulness biedt de in Nederland twee belangrijkste varianten van compassietraining aan: Mindful Self-Compassion training (MSC) en Mindfulness-based Compassionate Living (MBCL). Deze trainingen hebben dezelfde kwaliteit maar wel een net verschillende nuance (lees meer over dit onderscheid op zelfcompassietraining.info).

Voor wie?

Je hebt interesse om je leven uit te breiden met de beoefening van compassie. Je bent bereid hiervoor stil te staan bij gevoelens, ook als ze moeilijk zijn. Je hebt de intentie om tijdens de training in je dagelijks leven tijd en aandacht vrij te maken om te onderzoeken hoe je compassieoefeningen in je leven kunt integreren.

Voor het ontwikkelen van zelfcompassie heb je een fundament van mindfulness nodig. Daarom heb je eerst een mindfulnesstraining gedaan. Soms echter - bijvoorbeeld als je interne criticus heel sterk is - is het raadzaam om de volgorde om te draaien. Overleg in dat geval vooraf met je trainer.