chevron-rightcloseEnvelope Facebook Globe info circle Instagram LinkedIn Vergrootglas searchtimes Twitter

De glans van een wetenschappelijke basis blijkt een belangrijke pijler onder het succes van mindfulness. Maar kunnen we daarmee zeggen dat ‘mindfulness werkt’? Een groep mindfulnessonderzoekers zegt van niet. Zij schreven hierover een kritisch artikel.

Dankzij het vele onderzoek is voor mindfulness menig deur opengezwaaid. Maar daarmee is nog niet gezegd dat mindfulness bewezen effectief is. Het vaststellen van het effect van een interventie is een complex proces. Onderzoeksconclusies gaan altijd gepaard met veel nuances en voorbehouden.

Ongefundeerde claims zijn schadelijk voor de reputatie van mindfulness

Het effect van ongefundeerde claims

Ongefundeerde claims kunnen misleidend werken en kunnen schadelijk zijn voor de reputatie van mindfulness. Toch wordt de sfeer van ‘mindfulness is goed voor alles’ vaak uitgedragen, met name door de media, maar ook door trainers die hun trainingen willen promoten.

Waak voor naïef enthousiasme en blind kopieergedrag

Of zulke claims nu gemotiveerd zijn door naïef enthousiasme, blind kopieergedrag, persoonlijke verhalen of zakelijke belangen: wetenschappers maken zich zorgen om het effect van deze praktijk, vanwege de mogelijk schadelijke gevolgen voor mensen die nietsvermoedend bij mindfulness een oplossing zoeken.

Mind the hype

Recent heeft een groep van twaalf wetenschappers de stand van zaken rond de wetenschap over mindfulness in een reëel kader willen plaatsen. In een artikel getiteld ‘Mind the hype’ in het tijdschrift Perspectives on Psychological Science beschrijven Nicholas van Dam en anderen* een serie problemen en beperkingen waar het huidige wetenschappelijk onderzoek mee kampt. Alles bij elkaar opgeteld vormen hun opmerkingen een ontnuchterend verhaal. Een verhaal dat laat zien dat sfeer van ‘mindfulness werkt’ wetenschappelijk gezien in elke geval misplaatst is.

Wellicht is de kandidaat beter geholpen met iets anders dan mindfulness

Verantwoordelijk communiceren

Voor mindfulness­trainers is het van belang om zich bewust te zijn van deze realiteit. Want we hebben een verantwoordelijkheid voor de manier waarop we communiceren over mindfulness, voor welke verwachtingen we wekken en of we die verwachtingen kunnen waarmaken.

Hieronder vijf tips om realistisch te communiceren over mindfulness waarmee we voorkomen dat er schade ontstaat bij je deelnemers (gebaseerd op W. Britton**).

Realistisch over de verwachtingen van mindfulness en schade voorkomen: de vijf gouden regels voor trainers

  1. Wees genuanceerd over wetenschappelijke claims;
  2. Wees in het scheppen van individuele verwachtingen terughoudend over wat mindfulness kan bieden en vooral dat dit per persoon kan verschillen;
  3. Check of de kandidaat wellicht beter is geholpen met een ander programma of een andere interventie (therapie, coaching, medicatie, activering);
  4. Check contra-indicaties;
  5. Benoem wat er bekend is over mogelijk nadelige (bij-)effecten.

Lees de pdf van het hele artikel ‘Beter wetenschappelijk onderzoek nodig naar mindfulness’ van Rob Brandsma:


Beter wetenschappelijk onderzoek nodig naar mindfulness

Auteur: Rob Brandsma, directeur van het Centrum voor Mindfulness

*Van Dam, N. T., van Vugt, M. K., Vago, D. R., Schmalzl, L., Saron, C. D., Olendzki, A., ... & Fox, K. C. (2017). Mind the hype: A critical evaluation and prescriptive agenda for research on mindfulness and meditation. Perspectives on Psychological Science, 1745691617709589.
** Britton, W. Scientific Literacy as a Foundational Competency for Teachers of Mindfulness-based Interventions. In: McCown, D., Reibel, D. K., & Micozzi, M. S. (Eds.). (2017). Resources for Teaching Mindfulness: An International Handbook. Springer.