Enquiry als kunst en techniek

2 dagen

Enquiry is misschien met het meest uitdagende onderdeel van het trainerschap. In deze verdiepende workshop worden de belangrijkste enquiry-vaardigheden uitvoerig behandeld en geoefend.

link to article Enquiry als kunst en techniek

Als mindfulness­trainer is enquiry wellicht het belangrijkste wat je je deelnemer biedt. Het begeleiden van meditaties heb je na een paar keer oefenen wel onder de knie en de educatie verschilt niet veel van een goede uitleg in andere situaties. Enquiry daarentegen heeft iets unieks - iets dat je op geen andere plek dan in mindfulness­training zult aantreffen.

Met geen ander onderdeel van de training kun je de deelnemer zo direct inzicht helpen verkrijgen als met enquiry.

Enquiry is van wezenlijk belang. Met geen ander onderdeel van de training kun je de deelnemer zo direct inzicht helpen te verkrijgen als met enquiry. Echter, enquiry heeft ook iets ongrijpbaars. Enquiry is typisch een geval van: meer vragen oproepen dan beantwoorden. Het gaat om de exploratie, het openen, het niet-weten. We raken makkelijk gedesoriënteerd. Waar blijft dan mijn deskundigheid als trainer? Waaraan kan ik me vasthouden?

Ik vroeg me soms tijdens enquiry af wat ik aan het doen was.

Harrie zegt hierover: ‘Ik vroeg me soms tijdens enquiry af wat ik aan het doen was.’ Ook Moniek stoeide hiermee: ‘Ik was altijd bezig met vragen als: Wat is mijn volgende vraag? Wanneer moet ik stoppen? Mag ik deze vraag wel stellen? Daardoor zat ik vooral in mijn hoofd en verloor de aansluiting. Ik merkte ook dat ik voorover zat, naar de deelnemer toe.’ Peter voegt hier aan toe: ‘Ik heb best veel geoefend maar als de enquiry eraan komt, zie ik er altijd tegenop. Het heeft iets spannends en onzekers...’

Spannend (of beter: levendig) is enquiry zeker. Dat is inherent aan het onderwerp. Met enquiry zoomen we in op hoe we het leven van binnen ervaren. We openen een venster op een nieuwe wereld, die onbekend, verrassend, maar ook verwarrend en intiem kan zijn. Het is een onderzoek, waarbij het zoeken belangrijker is dan het vinden. Een vraag stellen belangrijker dan hem te beantwoorden.

Met enquiry zoomen we in op hoe we het leven van binnen ervaren.

Oppervlakkig gezien lijkt dit soms onbevredigend. Maar dat is het niet: open aandacht is onbevooroordeelde aandacht, en dat ervaart iedere mens als voeding. En ook inhoudelijk biedt je meer met onderzoek dat openingen biedt, dan met een antwoord dat afsluit.
Zoals de Duitse dichter Rilke zegt:
‘Het komt erop aan alles te leven.
Als je de vragen leeft,
leef je misschien langzaam maar zeker,
zonder het te merken,
op een goede dag
het antwoord.’


De onzekerheid die Peter hierboven beschreef, en die veel trainers ervaren, is bij enquiry niet nodig. De sleutel tegen onzekerheid is om tot je door te laten dringen wat de essentie van enquiry is. En daarmee op je kussen te zitten. Je van daaruit open te stellen. Moniek vervolgt haar verhaal: ‘Ik heb letterlijk rechtop leren zitten, waardoor ik beter kan laten binnenkomen wat er gebeurt. Hiervan resoneert vervolgens iets bij mij. Het is nu alsof mijn woorden meer vanuit mijn buik, of beter: vanuit mijn stilte komen, in plaats van uit de ruis in mijn hoofd.’

Pauline heeft op een andere manier haar weg gevonden: ‘Ik ervoer een omslag toen het doel van enquiry bij me inzonk: we zitten hier om te onderzoeken, we zijn op een ontdekkingsreis... Dat besef heb ik nu altijd paraat als ik enquiry open. Het is de richting op mijn kompas. Het creëert het klimaat waarin vragen, of stiltes, bij me opkomen als ik naar de deelnemer luister. Dat besef biedt me meer zekerheid. Terwijl ik minder heb om me aan vast te houden dan vroeger.’ Jannie noemt enquiry een dans: ‘Het is alsof je elke keer een nieuwe dans aangaat.’

Enquiry is als een dans: meebewegen en sturen, regels volgen en je laten meevoeren, aansluiten en afstand houden.

De dans is een passende metafoor door de kwaliteiten van enquiry, die tegelijkertijd paradoxen zijn: meebewegen en sturen, regels volgen en je laten meevoeren, aansluiten en afstand houden. Een dans kent hetzelfde levendige karakter als enquiry. Jannie: ‘En als trainer weet je niet of het een tango wordt of een foxtrot. Of misschien wel vrije dans.’

Leren dansen met enquiry. Daarover gaat de workshop Verdieping van Enquiry. Lees verder voor meer informatie over deze workshop en om je aan te melden:

Workshop Verdieping van Enquiry

Auteur: Rob Brandsma, directeur van het Centrum voor Mindfulness