De bewuste geest is een zelfhelende geest

“De bewuste geest is een zelfhelende geest,” zegt psychiater en filosoof Roger Walsh. Hij heeft gelijk. Neem bijvoorbeeld angst. De boodschap van angst is: wegwezen. Onze eerste impuls is om deze instructie op te volgen. Dus we gaan denken en doen, weg van de angst.

Toch zien we meestal ook dat de angst een ongerede angst is. We kunnen angst hebben voor een moeilijk gesprek, voor een nieuwe relatie, angst om naar buiten te gaan, of zo maar een angstig gevoel bij het wakker worden. Het angstgevoel duidt dan niet op reëel gevaar, maar door te vluchten, luisteren we toch naar zijn boodschap. In feite vluchten we voor de angst, in plaats van voor dat waar de angst naar verwijst.

Vluchten maakt angst groter: de feedbackinformatie van het vluchtgedrag vertelt de gevarensensor in onze hersenen, de amygdala, dat er nu echt toch iets mis is. Meer adrenaline komt vrij, het hart bonkt, gedachten versnellen. Zo groeit de angst aan rond die kleine kern, de oorspronkelijke prikkel, als een steentje dat van de berg afrolt en sneeuw oppikt en groeit, om te eindigen in een lawine.

Doorbreek het proces

We kunnen dit proces doorbreken door de angst te benaderen. “Een van de voordelen van het verkennen van angst is, dat hij, doordat je er bewust bij blijft, sneller verdwijnt,” zegt psychiater en filosoof Walsh.

“Mensen die mediteren zeggen dat we net als een schilder zijn die een tijger schildert en er vervolgens doodsbang voor wegrent. We schilderen gedachten en fantasieën over pijn en rampspoed en deinzen dan verschrikt terug. Wanneer we echter goed kijken, zien we dat de tijger of ramp niet echt is, en dat besef maakt ons vrij .

Je hiervan bewust worden, werkt op zichzelf al helend. Het bekende gezegde luidt dan ook niet voor niets: “een mens lijdt het meest door het lijden dat hij vreest”.

Wil je meer weten?

Training Mindfulness en Angst

Training Mindfulness en Somberheid

Reguliere Mindfulness­training MBSR/MBCT

Auteur: Rob Brandsma, directeur van het Centrum voor Mindfulness