Beschrijving van de retraite

Wanneer we mindfulness beoefenen leren we om bewust aanwezig te zijn bij het leven zoals het zich van moment tot moment aan ons voordoet. Maar hoe gaan we om met momenten die extra moeilijk en pijnlijk voor ons zijn en waar we onder lijden? Dat is een uitdaging waar we allemaal voor komen te staan. We leven nu eenmaal in een kwetsbaar bestaan en krijgen vroeg of laat te maken met tegenslag, verlies van wat ons dierbaar is, ziekte en ouder worden. De sleutel is dat we leren het leven niet alleen met mindfulness maar ook met compassie of ‘heartfulness’ tegemoet te treden. Met een heartful mind en een mindful heart. Helaas zijn we al te vaak hard voor onszelf. We vinden dat we niet kwetsbaar mogen zijn, schamen ons en isoleren ons van anderen. We luisteren naar een innerlijke criticus terwijl we een innerlijke helper nodig hebben. En als we niet goed voor onszelf zorgen, valt het ook niet mee om aan te voelen wat anderen nodig hebben.

Heb je gemerkt dat je baat hebt bij mindfulness-oefeningen, maar vind je het best moeilijk deze te integreren in je dagelijkse leven? Blijven inzichten vaak in je hoofd hangen zonder dat ze deel worden van je leven (“Ik snap het wel, maar voel het niet”)? Heb je last van hardnekkige patronen van zelfkritiek, jezelf terugtrekken of je zelf overvragen? Voel je je kwetsbaar door je levensomstandigheden, ook al heb je er zelf niet voor gekozen, zoals je familie of je etnische, culturele of religieuze achtergrond? Vind je het lastig om een gezond evenwicht te vinden tussen het zorgen voor anderen en voor jezelf? Zou je je mindfulnessbeoefening willen verdiepen met oefeningen in compassie naar jezelf en anderen, in een sfeer van veiligheid, rust en ruimte?

Is het antwoord op een of meer van deze vragen bevestigend, dan kan deze retraite waardevol voor je zijn. In drie dagen maak je intensief kennis met de belangrijkste oefeningen en thema’s van het achtweekse programma Mindfulness-Based Compassionate Living (MBCL). Deze training werd ontwikkeld door Erik van den Brink en Frits Koster voor hen die al vertrouwd zijn met mindfulness-beoefening en de helende werking van mindfulness willen verdiepen met oefeningen in compassie. Het is gebaseerd op een wetenschappelijk gefundeerde visie op het belang van (zelf)compassie voor onze gezondheid en ons welzijn – fysiek, emotioneel en relationeel.

Compassie is het vermogen om ons betrokken te voelen bij pijn en lijden, zowel van onszelf als van anderen, en de moed en bereidheid hebben om er wat aan te doen. Het is dus niet overmatig dienstbaar zijn aan anderen en jezelf verwaarlozen. Het is ook niet zwelgen in zelfmedelijden ten koste van anderen. Het is de weg ontdekken hoe zorg voor jezelf en zorg voor anderen hand in hand kunnen gaan. Elk mens beschikt over het vermogen tot compassie, maar niet altijd heeft dit vermogen de kans gekregen tot bloei te komen. Gelukkig kan daar door oefening wat aan worden gedaan.

De corona-pandemie heeft ons misschien wel meer dan ooit bewust gemaakt dat we compassie nodig hebben om beter te leren zorgen voor onszelf en elkaar, voor de natuur en de aarde als geheel.

Inhoud

Tijdens deze retraite maken deelnemers kennis met de thema’s en oefeningen van het MBCL-programma.

In het formele oefenprogramma wordt meditatie in stilte afgewisseld met begeleide oefeningen en uitwisseling over de beoefening. Buiten het formele programma is er ruimte voor individuele meditatie, mindful bewegen en wandelen, waarbij zoveel mogelijk de stilte wordt gerespecteerd.

Wat zoal aan de orde komt:

  • de lage weg naar compassie: het kalmeringssysteem voeden, in plaats van het gevaar- en jaagsyteem,
  • de hoge weg naar compassie: voorstellingsoefeningen (veilige plek, compassievolle metgezel, compassie belichamen) en eigentijdse aanpassingen van traditionele oefeningen als metta en tonglen,
  • compassievol omgaan met weerstand, verlangen, hardnekkige patronen en lastige emoties; een innerlijke helper voeden in plaats van een innerlijke criticus,
  • de poorten van geluk: het goede binnenlaten, verbondenheid en zingeving ervaren; vergeving en dankbaarheid,
  • de vier levensvrienden: vriendelijkheid, medevreugde, mededogen en gelijkmoedigheid.

De eigen ervaring is de belangrijkste leermeester. Relevante wetenschappelijke inzichten en psychologie van oost en west worden in begrijpelijke taal uitgelegd.

Voor wie

Je kunt meedoen wanneer je

  • eerder een achtweekse mindfulness­training hebt gevolgd (MBSR, MBCT of vergelijkbaar programma);
  • vertrouwd bent met mindfulnessbeoefening in je dagelijks leven;
  • bereid bent de stilte tijdens het formele en informele programma te respecteren;
  • bereid bent in twee- of meertallen deel te nemen aan oefeningen in mindful communiceren (je deelt uiteraard alleen wat je wilt delen);
  • de fysieke, emotionele en mentale grenzen van jezelf en anderen respecteert.
  • voldoende gezond bent om aan een meerdaagse retraite mee te doen.

Een proces van drie dagen kan niet hetzelfde zijn als een proces van acht weken. Toch kan de retraitesfeer in korte tijd bijdragen aan verdieping van de beoefening, die in het dagelijks leven kan doorwerken. Daarom wordt dit aanbod ook erkend als ervaringsgerichte introductie voor hulpverleners en mindfulness­trainers die geïnteresseerd zijn in de MBCL Teacher Training.

Verder lezen

“Compassievol leven – een mindfulness-based verdiepingsprogramma” van Erik van den Brink & Frits Koster (Boom Uitgevers Amsterdam, 2016). Gericht op professionals.

“Compassie in je leven – mindfulness verdiepen met heartfulness” van Frits Koster & Erik van den Brink (Boom Uitgevers Amsterdam, 2019). Hulpboek gericht op breed publiek.

Beide boeken kunnen je ondersteunen bij het oefenproces. Audio-oefeningen en ander materiaal kunnen via de website van de uitgever worden gedownload.
Voor een recent en compact hoofdstuk, zie “Compassie” door Erik van den Brink & Frits Koster, in: “Handboek Positieve Psychologie” – redactie Ernst Bohlmeijer e.a. (Boom Uitgevers Amsterdam, 2021, pagina 295-314).

Startdata

Lijst van startdata voor de training Heartful Mind, Mindful Heart