Mindfulness­trainer Sherida Pengel is één van de vier initiatiefnemers van Mind Your Colour, een training die zich specifiek richt op personen van kleur. Vanaf deze week publiceren we elke maand een blog van één van hen. In het eerste blog vertelt Pengel waarom zo’n specifieke training hard nodig is.

Als een persoon van kleur ervaar ik in de dagelijkse realiteit veelvuldig, bewust of onbewust, uitsluiting en discriminatie. Zo heb ik geleerd om bij het afrekenen in de supermarkt altijd om de bon te vragen. Omdat ik vaker dan je steekproefsgewijs zou verwachten, staande wordt gehouden voor een tassencontrole. Het is slechts een voorbeeld van raciale profilering die mensen van kleur vaker dan ons lief is meemaken.

Als een persoon van kleur ervaar ik in de dagelijkse realiteit veelvuldig, bewust of onbewust, uitsluiting en discriminatie.

Uitsluiting en discriminatie leiden tot ongemak en spanning en tot stress dat op zijn beurt kan resulteren in lichamelijke en psychische klachten.

Naast mens ben ik ook mindfulness­trainer. In die hoedanigheid valt me op dat er relatief weinig mindfulnessbeoefenaars van kleur zijn. Wetenschappelijk onderzoek wijst keer op keer uit dat mindfulness kan helpen om stress te verminderen en balans, rust, veerkracht en flexibiliteit te brengen. Allemaal zaken die voor iedereen goed zijn, ook voor mensen van kleur. Toch weten nog maar weinigen de weg naar de 8-weekse training te vinden.

Dat moet anders, vinden wij, vier mindfulness­trainers van kleur. Om de mindfulness­training inclusiever te maken (zie kader) hebben we Mind Your Colour ontwikkeld, een trainingsprogramma dat zich richt op een specifieke groep, namelijk personen met een zichtbare niet-witte huidskleur die wortels hebben in voormalige (Nederlandse) koloniën en/of afkomstig zijn uit de Afrikaanse diaspora.

Met als uitgangspunt de reguliere MBSR/MBCT hebben we een programma gemaakt waarin de verbinding tussen mindfulness en diversiteit en inclusie sterker is en beter aansluit bij de belevingswereld van deze specifieke groep personen.

Net als bij de reguliere mindfulness­training zijn de oefeningen in Mind Your Colour erop gericht om aandacht te schenken aan onze gedachten, gevoelens en fysieke sensaties op een open, niet-oordelende manier. Dus ook aan gedachten, gevoelens en fysieke sensaties die mensen van kleur ervaren als ze met microagressie en de gevolgen ervan te maken hebben.

Mindfulness­oefeningen kunnen de emotionele veerkracht van mensen van kleur verhogen en hen helpen onbewuste vooringenomenheid te herkennen en te erkennen. Zo bieden ze ruimte om minder reactief te reageren op ervaren onrechtvaardigheid en dat soort situaties op een meer adequate manier tegemoet te treden. Tot zover volgt Mind Your Colour het curriculum van de gewone MBSR/MBCT.

Mindfulness­oefeningen kunnen de emotionele veerkracht van mensen van kleur verhogen en hen helpen onbewuste vooringenomenheid te herkennen en te erkennen.

Waar meer aandacht voor is, zijn tactieken van vertragen en pauzeren. Ze helpen om te reflecteren op microagressie en er met enige objectiviteit en afstand naar te kijken. We hoeven deze onplezierige ervaringen dan niet langer diep in onszelf te begraven of te negeren. De veel gebezigde uitdrukking luidt niet voor niets ‘What you persist resist’: alles wat je onderdrukt, stapelt zich op en wordt erger.

De oefeningen zijn gericht op het op een vriendelijke en zorgzame manier omgaan met de pijn en verwarring die kan ontstaan als mensen van kleur zichzelf afsluiten of uitsluiten vanwege hun kleur en/of als anderen dat doen. Ze ontwikkelen daarmee naast het besef van verbondenheid en ‘common humanity’, als het lastig wordt ook een liefdevolle en geduldige vriendelijkheid voor zichzelf.

Eén van de belangrijkste pijlers in de Mind Your Colour training, zijn bewegingsoefenigen. Meer dan in de reguliere training, waarin gebruik wordt gemaakt van eenvoudige yoga-oefeningen, ontwikkelden wij oefeningen waarbij de nadruk ligt op fysiek ruimte innemen. Voor personen van kleur is dat niet vanzelfsprekend. Vaak is er de neiging zichzelf kleiner te maken of op de achtergrond te blijven, zichzelf onzichtbaar te maken. Voor zwarte mannen geldt bovendien dat hun aanwezigheid vaak als dreigend wordt ervaren.

Tijdens de oefeningen gebruiken we armen en benen, leer je de ruimte om je heen groter te maken. Toen we dit in een groep uitprobeerden, maakte dat grote indruk op de deelnemers. Vooral door het besef dat ze zich continu onzichtbaar maakten, dat dit bijna een onbewust patroon is, jezelf uitsluiten. Uit angst, ongemak of omdat je vrees hebt dat een ander je uitsluit en dat voor wilt zijn.

Diversiteit en inclusie

Diversiteit van personen kan op verschillende manieren gedefinieerd worden:

  • etnisch-culturele achtergrond
  • sociaaleconomische status
  • gender
  • seksuele oriëntatie
  • fysieke en cognitieve mogelijkheden

Bij inclusie gaat het erom dat iedereen erbij hoort en mee kan doen.

In de training ligt de nadruk bovendien sterk op de enquiry, of het gesprek na de oefening. Hoe verhoudt dat wat je voelt in de oefening zich tot wat je in het dagelijks leven meemaakt? Herken je de patronen? Dat is wat we noemen ‘de derde laag’, die van niet te onderschatten waarde is.

Onze wens is dat iedereen leert surfen op de golven van het leven in plaats van erin te verdrinken.

In deze tijden van verandering is het nog belangrijker om te kunnen gaan met de stress die dat geeft. Onze wens is dat iedereen leert surfen op de golven van het leven in plaats van erin te verdrinken. Om mindful te leren zijn met lastige dingen.

Hoewel deze training specifiek is gericht op mensen van kleur, hoop ik dat meer mindfulness­trainers het initiatief nemen om de reguliere MBSR/MBCT training inclusiever te maken. Wij willen graag onze ervaringen delen.


Auteur: Sherida Pengel, mindfulness­trainer en specialist op het gebied van diversiteit en inclusie. Zij geeft advies en training aan individuen, groepen en organisaties voor meer vitaliteit en werkgeluk in een inclusieve omgeving.

Samen met Sjarda Joemai, Céline Gaza en Joyce Cordus ontwikkelde ze het trainingsprogramma Mind Your Colour.
Wil je meer weten en je aanmelden? Lees dan verder:

Mind Your Colour Mindfulness­training